Zoet of zout

 

Dit blogje gaat niet over drop, maar is geïnspireerd door dominee Terlouw uit de Westereen. Ik prijs mezelf gelukkig dat ik met deze dominee getrouwd ben en vele Westereenders mogen zich gelukkig prijzen dat hij hun dominee is, want hij heeft altijd iets te vertellen. ‘Zijn spreken is te allen tijde aangenaam, niet zouteloos’. Zo ook gisteren.

Wij hadden ‘bevestiging nieuwe- en afscheid van oude ambtsdragers: ouderlingen en diakenen.’ Dus moesten er allerlei formulieren voorgelezen, het ja- woord luidop uitgesproken, geknield en ingezegend worden. Zowel de nieuwe als de afscheidnemende ambtsdragers kregen persoonlijk een Bijbeltekst. Kortom een lange zit. ‘Ik ga maar een korte preek maken’, zei Bernard vrijdag tegen me terwijl hij naar de studeerkamer ging om met de preek bezig te gaan. Na een half uur verscheen hij opnieuw uit zijn studeerkamer en vroeg: ’Waaraan denk jij als ik zeg: Wie zoet is …?’ Ik hoefde geen moment te denken: ’krijgt lekkers!’, lachte ik, ’maar dat is een Sinterklaasliedje, kan dat wel in de kerk? Bernard was niet uit het veld geslagen en zei: ’Toch ga ik de preek zo beginnen, want ik wil duidelijk maken dat er een groot verschil bestaat tussen Sinterklaas en Jezus. Sinterklaas wil dat we allemaal zoet zijn maar Jezus wil dat we zout zijn: ’Jullie zijn het zout der aarde.’ ‘Dat moet je dan wel praktisch maken’, zei ik en ik keek nieuwsgierig uit naar de dienst.

Dit blogje is te kort om de hele preek te plaatsen, ik noem nu alleen dat wat mij echt raakte: ‘Zout maakt verschil, zout was vroeger heel kostbaar omdat het bederfwerend is, het zuivert en maakt duurzaam.’ Vooral dat ‘bederfwerende’ kwam binnen bij mij. ‘Als ambtsdragers spreken we vaak samen over andere gemeente leden, dat hoort bij het ambt. Maar helaas leidt ‘spreken over’  heel makkelijk tot ‘roddelen over iemand.’ Op het moment dat zoiets gebeurt ben je als ambtsdrager werkelijk zout als je zegt: ’Zullen we stoppen om op deze manier te praten.’ Zo’n uitspraak vergt moed maar maakt alle verschil. Het is een zoute uitspraak die het bederf tegenhoudt 😊

Bijna 8 jaar

 

Halo, ik geef een feest, groetjes, Nynke.

waar: Radijsstraat 6 a

wanneer: woensdag 7 september

televoonnummer 0 6 3 4 1 0 4 2 9 3

 

Op 3 september wordt onze oudste kleindochter 8. En afgelopen week maakte ze een uitnodiging. Daar kun je op die leeftijd niet gauw genoeg mee beginnen. Het duurt nog bijna twee maanden, maar ze popelt van verlangen tot het zover is. Sinds kort krijgt ze zakgeld, dat hoort er allemaal bij als je bijna 8 bent. ‘Maar ik vergeet die euro steeds en daarom hebben we maar een rekening  voor haar geopend met een heuse pinas. Nu doe ik een automatische overschrijving’, vertelt onze dochter. Die is van het praktische en van de systematiek.

Als we in Groningen op bezoek zijn komt Nynke enthousiast met haar oranje ING kaartje aanzetten: ’Kijk opa en oma, ik heb een pinpas!’ Wij zijn in Groningen omdat het het mooiste weer van de wereld is en we besloten hebben om met onze kleindochters ergens in het Noorderplantsoen een ijsje te kopen. 'Dan betaal ik’, zegt Nynke heel opgetogen, ‘met mijn eigen pasje’. Zogezegd zo gedaan. Met zijn zessen gaan we op pad, mama met drie dochtertjes en opa en oma. Nynke loopt voorop met het pasje stevig in de hand. Bij de ijscowinkel slaat mij de schrik om het hart: de goedkoopste ijsjes zijn € 2.50. Eén blik naar Bernard is voldoende om hem vliegensvlug wat meer geld naar Nynkes rekening over te maken. Als we allemaal een ijsje hebben mag Nynke betalen. ‘Kan ik met een pinpas betalen?’, zegt ze alsof ze dat al heel vaak heeft gedaan. En vervolgens toetst ze met haar ene hand voor de andere geschermd, zodat niemand het kan zien, haar pincode in. ‘Uw pas is nog niet geactiveerd’, verschijnt op het scherm. Ze leest het hardop voor en barst bijna in tranen uit.

Maar opa weet raad: ’Dan ga ik dat meteen even voor jou doen’, zegt hij. Gelukkig werkt de ijscoman mee en als alle officiële verplichtingen vervuld zijn pint Nynke met succes. Groot worden is een heel proces…

Onzeker

 

Eerst op de fiets naar het station. Dat is niet moeilijk. Fiets gestald, ingecheckt en wachten maar. In het overdekte hokje zitten een paar jongens te lachen en te roken, dus ik blijf buiten staan. Het miezert een beetje.

‘PTHU’ lees ik op de zwarte rugzak van een dame in het zwart die naast me staat. Ik herken het logo en denk: die werkt vast op de Theologische Universiteit in Groningen. Zal ik het haar vragen? Maar dan komt er een gesprek en ik weet niet of ik dat wil. Ik ben zenuwachtig.

‘Werkt u in Groningen aan de theologische universiteit?”, het is eruit voor ik er erg in heb. Ik ben en blijf een spreker, ook al ga ik naar een schrijvers les. De vrouw heeft een fijn besneden gezichtje, vriendelijke ogen en roze lippenstift. Ze begint te stralen. Gelukkig. “Nog nooit heeft er iemand op het logo op mijn rugzak gereageerd, maar het klopt: ik was docent aan de  theologische universiteit”. “Was?”, vraag ik nieuwsgierig als ik ben. “Ja, want ik ben 72 en dan zijn de meeste mensen echt wel gestopt met werken”, lacht ze.

Ik had haar jonger ingeschat, spreek dat vervolgens uit waardoor de glimlach op dat smalle gezichtje nog groter wordt. De trein naar Leeuwarden komt er aan. Zij zegt dat ze op weg is naar het Fries museum in Leeuwarden, naar een tentoonstelling die haar interesse heeft. In de twintig minuten van de Westereen naar Leeuwarden leren we elkaar een beetje kennen en blijken we allerlei gezamenlijke kennissen te hebben. Als ze uitstapt zeg ik: ’Ik kan wel tot het Fries museum met je meelopen want ik moet ook die kant op.” Wat ik op vrijdagmiddag ga doen in de gevangenis, omgebouwd tot een bibliotheek, vertel ik niet. Dat durf ik niet.  

Letselschade

 

Een jaar geleden schreef ik over de blikschade aan onze Renault. Ik had mezelf klem gereden in de smalle ingang van de parkeergarage bij de Jumbo in Dokkum. ‘Krak’, klonk het. Juist toen ik met een vriendin na een geslaagde middag winkelen uit Dokkum wilde terugrijden. Er is nog altijd een flinke deuk zichtbaar. We hebben die deuk niet laten repareren. Het is maar een auto en die auto was een tweedehands koopje.

‘Pas op Margriet!’, riep een andere vriendin toen ik meer dan twintig jaar geleden met haar over de Grote Markt in Groningen fietste. Zij zag hoe ik op die fiets onderuit ging en met een smak op de grond belandde. Ik zelf weet daar helemaal niks van. Het gebeurde op een zaterdagmiddag, ik werd de dinsdag erna wakker in het Academisch Ziekenhuis. Een geluk bij een ongeluk dat ik bijna op de stoep van dat ziekenhuis dat ongeluk kreeg. Mijn vriendin, zelf arts, deed mond op mond beademing en dat werd snel overgenomen door ambulance personeel. ‘Ze heeft een zware hersenbeschadiging’ vertelde de neuroloog aan Bernard. Ik heb het geweten de jaren erna, het duurde minstens zes jaar voor ik een beetje normaal kon functioneren. Inmiddels ben ik er aan gewend dat ik mijn leven op een bepaalde manier moet inrichten. Dat ‘NAH’, Niet Aangeboren Hersenletsel, is er nog steeds, het is alleen niet zichtbaar. Maar ik merk met het ouder worden -ik werd onlangs 64- dat het me meer parten gaat spelen.

Onze auto hebben we niet laten repareren, die is daar te oud voor. Mijn hersenen kunnen niet gerepareerd worden en daar zal ik mee moeten leven. Bernard schreef erover in ons kerkblad. Maar net zoals ieder ander mens met een beperking hoop ik van harte dat mensen me nog steeds voor vol aanzien.

Het gesprek

Gesprekken voeren hoort bij onze dagelijkse werkzaamheden. Het volgende gesprek stond dagen van te voren gepland, maar hoe dichter het bij kwam des te onzekerder ik me erover voelde. Wij moesten namelijk een Iraanse vluchteling, een 27 jarige jonge vrouw, ‘aan de tand voelen’. Laten we haar Mirjam noemen.  

Voor wie zich nu afvraagt waar dit over gaat even wat informatie. De IND, de ‘Immigratie en Naturalisatiedienst’, is de organisatie die bepaalt of een asielzoeker in Nederland mag blijven. Als het voor een vluchteling in het eigen land absoluut niet veilig is, geeft de IND een positief advies. Mirjam had een negatief advies gekregen maar dit had ze aangeklaagd want ze beweerde dat ze christen was geworden. In Iran is het uiterst gevaarlijk om christen te zijn. Bernard en ik zouden in één gesprek moeten achterhalen in hoeverre zij oprecht was. Ik voelde me er heel ongemakkelijk over want ik weet dat het met name voor vrouwen heel moeilijk is om in Iran te leven. Ik kon me zo voorstellen dat ze het christen zijn als een laatste strohalm had aangegrepen om in Nederland te mogen blijven.

Bernard had een mooie vraag bedacht: ’Mirjam, als jij aan een moslim zou moeten uitleggen wie Jezus Christus voor jou is, wat zou jij dan zeggen?’ Mirjam hoorde de vertaalster de vraag in het Farsi aan haar stellen en haar ogen begonnen te stralen. In haar eigen taal legde ze aan de vertaalster uit wie Jezus voor haar is. Ik verstond er geen woord van maar haar lichaamstaal sprak boekdelen en de vertaalster leek erg geraakt. Toen Mirjam uitgesproken was naar de vertaalster toe, vertelde deze ons: ’Ze zegt dat ze door Jezus Christus de persoon geworden is die ze nu is.’

En ik voelde dat ze de waarheid had gesproken.

Grenzen

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen met deze stelling: Mensen houden niet van grenzen.

Over een maand, op 21 juni, is het officieel zomer en velen kunnen niet wachten tot ze op vakantie mogen. Vakantie komt van het Latijnse ‘vacare’: vrij zijn. Vakantie hebben betekent: ongebonden aan een baas en aan vaste werktijden doen wat je zelf graag wilt, er op uit gaan, de grenzen verleggen. Sinds het heel normaal en heel goedkoop is om te vliegen is het voor vrijwel iedereen mogelijk om over de grens van niet alleen Nederland meer zelfs Europa te gaan. Ik verbaas me vaak hoeveel grenzen Westereenders overgaan. Op vakantie naar Thailand of Australië is absoluut niks bijzonders hier.

Maar nu komt mijn tweede stelling: God is Iemand van grenzen.

Ik voel dat sommigen nu al hun wenkbrauwen fronsen: hoezo? Voor met name die fronsende mensen citeer ik Handelingen 17:26b, 27:’….God heeft voor elk volk een tijdperk vastgesteld en Hij heeft de grenzen van hun woongebied bepaald. Het was Gods bedoeling dat ze Hem zouden zoeken en Hem al tastende zouden kunnen vinden, aangezien Hij van niemand van ons ver weg is.’

Om God te vinden hoef je niet in een vliegtuig te stappen, Hij is weliswaar onzichtbaar, maar toch heel dichtbij. Het is niet nodig om heel ver weg te gaan om Hem te leren kennen, Hij wil zich laten kennen binnen de grenzen die Hij voor ieder mens heeft bepaald. Daar begon Hij al mee in het paradijs: Adam en Eva hadden één grens: ze moesten van een bepaalde boom afblijven. Helaas vertikten ze dat: over die ene grens gaan leek zo aanlokkelijk. Maar vanaf het moment dat ze de hun door God gegeven grens overschreden leek het wel alsof Hij verder weg was dan ooit.

Helaas.

Multiple choice

 

De jongerenwerker uit onze gemeente meldde zich op zondag vanwege ziekte af voor het leiden van de bijeenkomst ’s avonds in het jeugdhonk. En omdat ik niet veel ‘taken’ heb bood ik aan om die avond te leiden. ‘Een heel kort praatje over bidden is voldoende, laat ze maar samen praten.’ Ik besloot om al voor de avond begon ‘op wacht’ te gaan staan om zicht te hebben op wie er binnendruppelde. Vrijwel tegelijk kwam er een groep jongens op de fiets aan. De kleinste van hen stapte af, ging voor me staan en vroeg: ‘Mag ik ook komen?’

‘Hij is nog maar negen jaar hoor, riep een van hen vanaf zijn fiets. De avonden zijn bedoeld voor middelbare scholieren, dus ik twijfelde, ik had hem ook nog nooit eerder gezien. ‘Hij is met zijn ouders bij ons op bezoek’, vandaar dat ik hem niet kende. Intussen keek de negenjarig me zo verlangend aan dat ik dacht: waarom ook niet? Van te voren had ik me met een multiple choice vraag voorbereid: Na het gezellig samen eten en chillen luidde die vraag: Waarom ben je hier?

a.   Voor het lekkere eten

b.   Voor mijn vrienden

c.    Voor de gezelligheid

d.   Voor God.

Dit leek me het veiligst: iedereen mocht een van de vier antwoorden noemen. Ik verwachtte dat de meesten b zouden kiezen, maar de antwoorden liepen uiteen. ‘Mijn antwoord is een combinatie van b en c’, opperde iemand. Daardoor aangestoken zei de volgende: ’Bij mij is het een combinatie van alle vier.’ De jongens na hem hielden het bij de ‘vrienden en de gezelligheid’ en toen kwam de negenjarige. Hij ging staan, keek me heel bewust aan en zei: ’Ik kom hier voor God, want ik geloof in God.’

Ik voelde dat iedereen zijn adem inhield.

Maar...

 

Na twee jaar Coronaepidemie werd het oorlog in Oekraïne. Na ruim twee maanden oorlog daar schoot iemand in Nederland twee mensen dood in een zorginstelling. Intussen is het overal zo droog dat de oogsten van tuinders dreigen te mislukken. De oogst van tarwe ligt zo ie zo op zijn gat vanwege de oorlog. De prijzen van het brood zullen dus omhoog gaan, ze zijn eigenlijk al omhooggegaan. Benzine is nog nooit zo duur geweest en de energie rekeningen rijzen de pan uit. Er even tussen uit om op vakantie te gaan in de meivakantie lukte niet voor veel mensen omdat het personeel op Schiphol staakte. Corona mag weliswaar verdwenen zijn, veel scholieren en studenten hebben er nog steeds mee te maken want hun manier van studeren is zodanig in de knel gekomen dat ze nu dreigen te zakken voor hun examens. Veel stellen zijn er tijdens de Corona achter gekomen dat ze eigenlijk niet bij elkaar passen, dus het aantal scheidingen en gebroken gezinnen neemt toe.

Van regelmatig naar het journaal kijken word je niet gelukkig in Nederland. Want het lijkt er vaak op of ze daar in Hilversum alleen maar interesse in slecht nieuws hebben. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de toeslagen affaire en de moord op Pim Fortuin. Dat laatste was zulk slecht nieuws dat er nu, twintig jaar na dato, een televisieserie van is gemaakt, alles wordt nog es een keer gespeeld door acteurs. Goed nagespeeld slecht nieuws doet het goed op tv. Hoeveel oorlogsfilms zijn er niet beroemd geworden na de tweede wereldoorlog?

‘In de wereld zal jullie veel lijden overkomen’, zegt Jezus in Johannes 16: Hij wist en weet ervan. Gelukkig ging hij verder: ’Maar houd goede moed, Ik heb de wereld overwonnen!’

Dat is de boodschap die elke christen met zich meedraagt.

Poetins begeerte

 

Al meer dan twee maanden duurt de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. Rusland zelf noemt het geen oorlog maar een ‘militaire operatie’. Een zeer bloedige operatie: duizenden mensen kwamen om het leven en daar is nog steeds geen einde aan gekomen. ‘Hoe kan iemand zo wreed zijn? Wat een monster? Dit is toch volkomen onmenselijk? Wat drijft die man, Poetin, voort?’

Ik heb erover gepeinsd en dit woord kwam in mijn gedachten: het is begeerte. Begeerte naar meer land, naar een grotere Sovjetunie, naar een groter rijk. Dezelfde begeerte die Hitler had naar zijn Duizendjarig rijk. Het is begeerte naar macht, naar meer macht dan er tot nu toe was. Het is grootheidswaanzin.

Hoe vreemd dit misschien ook klinkt: die drijfveer is volkomen menselijk. Het is een drijfveer die al vanaf het prille begin in de bijbel omschreven wordt. Adam en Eva mogen alles eten wat het paradijs te bieden heeft, ze moeten alleen van één boom afblijven. En laat Eva’s begeerte nu net naar die ene boom uitgaan. Ze is gewaarschuwd dat eten van die boom kwalijke gevolgen zal hebben, en toch doet ze het, omdat ze die boom zo ontzettend begeert. ‘Gij zult niet begeren’, staat in de Tien Geboden. Dat wil niet zeggen dat je niks mag verlangen in je leven. Het wil wel zeggen dat je niks mag begeren wat je niet toekomt, wat niet van jou is.

En laten we als mensen nou juist dat begeren? Precies om die reden is er de hele dag reclame op de tv, onze begeerte naar van alles en nog wat wordt erdoor aangewakkerd. Wij mogen dan wel geen leger tot onze beschikking hebben zoals Poetin, we hebben onze eigen middelen om onze begeerten te vervullen.

Met Eva liep het slecht af in het paradijs. Ze was gewaarschuwd….

Boer zoekt vrouw 2022

 

In Holland staat een huis
In Holland staat een huis ja ja
Van je tingele tingela hop sa sa
In Holland staat een huis
In Holland staat een huis

In dat huis daar woont een man
In dat huis daar woont een man
In dat huis daar woont een man ja ja
Van je tingele tingela hop sa sa
In dat huis daar woont een man
In dat huis daar woont een man

En die man die kiest een vrouw
En die man die kiest een vrouw
En die man die kiest een vrouw ja ja
Van je tingele tingela hop sa sa
En die man die kiest een vrouw
En die man die kiest een vrouw

 

Als kind leerde ik dit liedje, het ligt ergens opgeslagen in mijn brein. Vanavond is het zover: En de boer die kiest een vrouw. Miljoenen kijkers zullen voor de buis zitten, vol verwachting: welke vrouw zal hij gaan kiezen? Wie zal met hem mee mogen op de citytrip? Wie is zijn droomvrouw? Veel mensen denken dat ze het al weten: ’Het wordt die blonde, dat zie je toch?’ Wanneer je dit leest dan weten we het allemaal. Dan zal er één vrouw heel gelukkig zijn, zij heeft gewonnen.

Maar hoe zullen de vrouwen die niet gekozen zijn er aan toe zijn? Niet gekozen worden betekent: afgewezen worden. Iedereen die ooit is afgewezen – om wat voor reden dan ook maar- weet dat daar niks vrolijks aan is. Afwijzing is pijnlijk, is iets dat mensen onzeker maakt: Waarom ik niet? ‘Boer zoekt vrouw’ wordt uitgezonden als het keuze maken al maanden geleden plaatsvond en ik hoop voor die afgewezen vrouwen dat er inmiddels een andere man hen wel uitverkoos.

In Holland staan immers huizen zonder vrouwen genoeg!

Paaseieren?

 

Toen mijn vader in Nunspeet predikant was kregen we buren die ‘notabene met Pasen eieren zochten in de tuin’, mijn moeder sprak het vol afgrijzen uit: ’Want dat heeft toch helemaal niks met Pasen te maken?’ Het leek mij wel spannend: eieren zoeken in de tuin. Pasen was weliswaar een blij feest na de Lijdensweek en Goede Vrijdag maar die blijdschap ging alleen over Jezus, die voor onze zonden is gekruisigd en opgestaan. Voor mensen die niks met de kerk hebben is Pasen niet meer dan het vieren van het einde van de winter: eindelijk is het dan toch lente, eindelijk komen er blaadjes aan de bomen, eindelijk is het gedaan met de vrieskou en mogen we weer naar buiten.

Maar staat het vieren van het einde van de winter en het begin van de zomer echt zo ver af van het vieren van de opstanding van Jezus uit de dood? De Engelse C.S. Lewis brengt ‘het wereldse en het christelijke Pasen’ heel dicht bij elkaar in zijn Narnia boeken. Daar beschrijft hij dat door toedoen van de ijskoningin het nooit meer zomer wordt op de aarde. Dat het altijd winter blijft en iedereen in de kou in zijn eigen hol moet leven. Maar dan komt er goede tijding: de ijskoningin, die alles in haar greep heeft, zal van haar troon verdreven worden, er zal een nieuwe koning op de aarde komen, het zal weer lente en zelfs zomer worden! De nieuwe koning, de sterke leeuw Aslan, moet daarvoor het offer van zijn eigen leven geven. Als de ijskoningin opgelucht denkt dat ze van Aslan af is blijkt het tegendeel: overal begint het ijs te smelten en wordt het lente.

Aslan-Jezus overwon, dwars door lijden en sterven heen. En iedereen mag, verlost van de winter, van de zomer genieten!